© Wim Kloppenburg. Laatste update 10 november 2026.
Made with Xara Web Designer+
LB 445 De nacht is haast ten einde
‘Die Nacht ist vorgedrungen, der Tag ist nicht mehr fern’, schreef Jochen
Klepper op 18 december 1937 in Berlijn. Het was een geloofsgetuigenis
dat inging tegen alles wat op dat moment voor ogen was. De nacht van
Hitlers Derde Rijk zou nog veel donkerder worden…
In de melodie van Johannes Petzold zou aan het einde van regel 4 een
halve noot moeten staan i.p.v. een hele. Zo staat het lied in het Duitse
gezangboek en zo speelt Petzold het zelf op een oud filmpje.
LB 473 Er is een roos ontloken
‘Es ist ein Ros entsprungen’ is in vele tekstvarianten overgeleverd –
waarvan die van Jan Wit wel de mooiste is – maar geen ervan is ge-
schikt voor een oecumenische kerstviering, want
– “Der [katholische] Dichter hat in den Text die Muttergottes hinein-
geschmuggelt”.
– “[Die Protestanten] … haben das ursprünglich so feinsinnige und zarte
Bild vertan”.
LvdK 226 Gij die der sterren schepper zijt
‘Creator alme siderum’. Waarom staat de klassieke vesperhymne voor
de Adventstijd niet in het Liedboek?! En waarom staat de hymne op
deze site bij Trinitatis?
LB 745 Uit de schemer van de tijden
‘Nicolaos, pleit voor ons!’ Nog niet eens zo lang geleden was dat vol-
strekt ondenkbaar: een protestants gezangboek met liederen over
‘roomsche santen’! Maar sinds het Liedboek – zingen en bidden in huis
en kerk mogen we niet alleen onbekommerd zingen óver Sint Maarten,
Sint Willibrord en Sint Nicolaas, maar zelfs ons gebed tot hen richten...
LB 437 Kom tot ons, scheur de heemlen, Heer
‘O Heiland reiß die Himmel auf’. Een Adventslied vol ongeduld, ‘Begierdt
auffs Heylands Ankunfft’, en met in iedere strofe minstens één gebie-
dende wijs: scheur de hemelen, daal neer, ruk open, breek uit,
ontspring!
LvdK 125/LB 466 O kom, o kom Immanuel
‘Veni, veni Emmanuel’. Vooral bekend van de Carols from King’s (‘O come, o
come Emmanuel’) en in Nederland graag gezongen in de vertaling van
Willem Barnard, ‘O kom, o kom Immanuel’ (LvdK 125).
Barnards latere, geheel herschreven tekst ‘Op aarde plant het kwaad zich
voort’ past helaas minder goed bij de beroemde wijs. En Liedboek-2013
maakt het nog erger, met eigenzinnige veranderingen in tekst èn melodie.
Alles bij elkaar vormt dat een pleidooi voor de oorspronkelijke LvdK-versie.
Jammer alleen dat er voor Rejoice in het Nederlands geen tweelettergrepig
woord bestaat…
LB Psalm 2 Wat drijft de volken, wat bezielt ze toch
‘Het woeden van de volken, het rumoer van de natiën.’ Volgens Willem
Barnard is het Kerstfeest ‘...allerminst rustiek-liefelijk en in het geheel niet
idyllisch. Integendeel! het gaat er met Kerstmis woest aan toe! ... Daar is
psalm 2, het lied van een jonge god die zo woedend is op de regeringslei-
ders, dat hij een vrolijke keuken maakt van hun eigenmachtig wereldje. Met
een stok van ijzer slaat hij het aardewerk stuk.’
Wij komen van oosten, wij komen van ver
Vanwege de ‘pre-dogmatische argeloosheid’ staat dit aanstekelijke Drie-
koningenliedje, evenals de adventshymne ‘Creator alme siderum’, op deze
website bij Trinitatis.
LvdK 156/LB 516 Van ’t vroeglicht van de dageraad
De latijnse hymne ‘A solis ortus cardine’ van Caelius Sedulius (ca. 450) is
een Abecedarium, de beginletters van de strofen vormen samen het alfabet.
Het gedicht bezingt het leven van Christus, van geboorte tot hemelvaart.
Het meest bekend geworden zijn de strofen over Kerstmis en Epifanie.
Minstens even interessant is de geschiedenis van de melodie, de door Luther
entcolorierte gregoriaanse wijs. We herkennen de duidelijke verschillen tus-
sen het Germaanse en het Gallicaanse ‘dialect’ van het Gregoriaans.
Advent - Kerst - Epifanie