Artikelen

In de loop der jaren heb ik in verschillende periodieken kortere en langere artikelen gepubliceerd over allerlei kerkliederen: korte bijdragen in kerkbladen, langere en meer diepgaande besprekingen in tijdschriften als Muziek & Liturgie (zie voettekst). Ook in het IKON-radioprogramma Liturgie & Kerkmuziek heb ik vaak hymnologische onderwerpen behandeld. Op deze website worden ze verzameld en waar nodig verbeterd en aangevuld. De digitale vorm waarin de artikelen nu verschijnen geeft uiteraard meer mogelijkheden dan de gedrukte versie: ik heb er o.a. klinkende muziekvoorbeelden, links naar andere websites en downloadbare PDF-bestanden van liedbewerkingen aan toegevoegd. De verzameling wordt voortdurend uitgebreid; raadpleeg daarvoor de lijst Liederen A-Z. Een sterke nadruk ligt op liederen uit de recente geschiedenis. Als leerling van Frits Mehrtens heb ik de ontstaansgeschiedenis van veel gezangen van nabij meegemaakt. In de rubriek Varia zijn verschillende artikelen te vinden over andere onderwerpen, zoals koor- en orgelbewerkingen van kerkliederen (zie bijv. BWV 679), liturgische aspecten, bijbelvertalingen etc. Curriculum vitae van Wim Kloppenburg: zie wikipedia.

Verzamelde hymnologische artikelen

van Wim Kloppenburg

Made with Xara Web Designer+

Organist en Eredienst, maandblad van de Gereformeerde Organistenvereniging GOV, later GOV – Vereniging van Kerkmusici (VvKM). Muziek & Liturgie, opvolger van Organist en Eredienst in een nieuwe vorm en onder een nieuwe naam (januari 2002). Het Orgel, maandblad van de Ned. Organistenvereniging NOV, vanaf 1990 ‘koninklijk’ (KNOV). GOV en KNOV fuseerden in januari 2009 tot KVOK: Koninklijke Vereniging van Organisten en Kerkmusici. Beide tijdschriften bleven bestaan; ze verschijnen thans allebei vier maal per jaar. Voor de geschiedenis van de verenigingen zie www.kvok.nl/historie/

bladeren

Nieuw toegevoegd

maart 2026

Het Erfurter Enchiridion in Dublin

Een Nederlandse bewerking van het artikel dat ik schreef voor het Jahrbuch für Liturgik und Hymnologie, Band 64 2025. In de bibliotheek van Trinity College in Dublin bevindt zich een exemplaar van één van de eerste lutherse liedboekjes, het Enchiridion uit Erfurt, gedrukt in 1524. Uit mijn onderzoek blijkt dat dit boekje het enig bewaard gebleven exemplaar is van de eerste druk van Matthes Maler. Enchiridion Dublin

Lay-out

In de bruine band onder de kop staat aan de linkerkant steeds de titel van de betreffende pagina of de eerste regel van het besproken lied. Rechts staan, indien van toepassing, de makers van de tekst, de vertaling en de melodie, en verder de belangrijkste Nederlandstalige lied- bundels waarin het lied te vinden is: LvdK = Liedboek voor de Kerken, 1973 LB = Liedboek – Zingen en bidden in huis en kerk, 2013 GvL = Gezangen voor Liturgie, 1983/1996 OKG = Oud-Katholiek Gezangboek, 1990/2006 TT = Tussentijds, 2005. Aanvullend liedboek bij het LvdK ZG1 t/m ZG8 = Zingend Geloven, 1981-2004 ZJ = Zingt Jubilate, 1977/2006 In de grijze strook in de voet van de pagina staan steeds tijdschrift en datum van de eerste publicatie van de tekst. De meest voorkomende periodieken zijn als volgt afgekort: O&E = Organist en Eredienst M&L = Muziek & Liturgie HO = Het Orgel

*) Isaac Watts, 1674-1748. Voor zijn lied ‘When I survey the Wondrous Cross’ zie de pagina over passieliederen.

Hymnologie

De hymnologie is één van de meest boeiende wetenschappen. Ik ken geen enkel ander vakgebied dat zo internationaal, inter- confessioneel en interdisciplinair is. Bij het bestuderen van het geestelijke lied komen musicologische, theologische, filologische, bibliografische en typografische aspecten aan de orde (en zelfs een keer cinematografische; zie de pagina De Titanic en het kerklied). Maar uiteindelijk laat de betekenis van een goed kerklied zich niet beter samenvatten dan in een beroemde uitspraak van Luther. Sinds mijn conservatoriumstudie kerkmuziek bij Frits Mehrtens is het vak mij altijd blijven boeien. En in deze tijd van haatmail, nepnieuws en tomeloos geweld, denk ik ook vaak aan een uitspraak van de Engelse dichter en predikant Isaac Watts *) : ‘Fine language is needed to save the ruin’d and degenerate World’.